Congres Leerling-leerkracht interactie HERHALING

Het congres Leerling-leerkracht interactie is bedoeld voor:

• Orthopedagogen
• (ontwikkelings- en/of school-)Psychologen
• Ambulant en intern begeleiders
• overige geïnteresseerden (leerkrachten, remedial teachers enz.) werkzaam met kinderen uit basis- en voorgezet onderwijs

Dagvoorzitters

Dr. Helma Koomen - universitair docent en GZ-psycholoog/Orthopedagoog generalist, Faculteit Pedagische en Onderwijskundige Wetenschappen, Universiteit van Amsterdam

Prof. dr. Karine Verschueren - vakgroep Schoolpsychologie en Ontwikkelingspsychologie van Kind en Adolescent (SOKA), Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, K.U.Leuven (België).

Sprekers

Dr. Helma Koomen - universitair docent en GZ-psycholoog/Orthopedagoog generalist, Faculteit Pedagische en Onderwijskundige Wetenschappen, Universiteit van Amsterdam

Drs. Piet Koppejan - werkzaam bij Fontys Opleiding Speciale Onderwijszorg te Tilburg en bij PedaConsult als trainer en opleider Interactiewijzer, en trainer en opleider NLP Practioner

Drs. Liesbeth Luycx - Orthopedagoog/GZ-psycholoog, Orthoteam, onderdeel van de ‘Amsterdamse Oecumenische Scholengroep’ / Klinisch docent, faculteit onderwijskundige en pedagogische wetenschappen van de Universiteit van Amsterdam

Drs. Mirella van Minderhout - NVO-Orthopedagoog-Generalist, Onderwijskundige en Cognitief gedragstherapeut werkzaam bij Onderwijsbegeleidingsdienst Eduniek en Bureau Mind

Drs. Jantine L. Spilt - post-doc onderzoeker bij het Research Institute for Child Development and Education , Universiteit van Amsterdam

Dr. Jan van Tartwijk - Hoogleraar, faculteit Sociale Wetenschappen, Universiteit Utrecht

Prof. dr. Maarten Vansteenkiste - Vakgroep Ontwikkelings-, Persoonlijkheids- en Sociale Psychologie, Universiteit Gent 

Programma Congres Leerling-Leerkracht-interactie (Herhaling)

09.00 uur Ontvangst en registratie

09.30 uur Openingslezing

Prof. dr. Karine Verschueren, vakgroep Schoolpsychologie en Ontwikkelingspsychologie van Kind en Adolescent (SOKA), Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, K.U.Leuven (België).

10.00 uur Gehechtheidstheorie in het klaslokaal: Relaties met leerkrachten als voorwaarde voor emotionele en cognitieve ontwikkeling op school

Dr. Jantine L. Spilt, post-doc onderzoeker bij het Research Institute for Child Development and Education , Universiteit van Amsterdam

Doorgaans zijn ouders de primaire gehechtheidsfiguren voor kinderen. Leerkrachten blijken daarnaast voor veel kinderen een vergelijkbare rol te vervullen op school en hebben daarmee een unieke invloed op de ontwikkeling van leerlingen. Aan de hand van de gehechtheidstheorie hebben onderzoekers geprobeerd deze relationele processen tussen leraren en kinderen te beschrijven en operationeel te maken via vragenlijsten en interviews. De bevindingen onderstrepen het belang van de affectieve kwaliteit van de relatie en in het bijzonder van negatief affect ervaren door leerkrachten, zoals ook is gevonden bij moeder-kindrelaties. Negatief affect speelt vooral een rol in relaties met zorgleerlingen die vanwege tekortschietende emotieregulatie en/of een problematische ouder-kindrelatie het risico lopen ongunstige relaties met leerkrachten te ontwikkelen. Tot slot, gebaseerd op gehechtheidsonderzoek kunnen belangrijke aannames gedaan worden over de veranderbaarheid van problematische leraar-leerlingrelaties, met praktische implicaties voor handelingsgerichte diagnostiek en consultatieve leerlingbegeleiding.

10.45 uur Pauze

11.15 uur Docent-leerlingencommunicatie in de klas: een interpersoonlijk perspectief

Dr. Jan van Tartwijk is als Universitair Hoofddocent verbonden aan de universitaire lerarenopleiding van de Universiteit Leiden

Wanneer aan beginnende leraren wordt gevraagd waarover ze zich het meest zorgen maken, blijkt het voorkomen van wanorde steevast bovenaan het lijstje te eindigen. De kunst die beginnende leraren zich vaak nog eigen moeten maken is om een goede relatie met leerlingen op te bouwen en tegelijk structuur en duidelijkheid te bieden en -indien nodig- wel degelijk te corrigeren.

In de afgelopen 30 jaar is veel onderzoek gedaan naar de docent-leerlingen relatie in het voortgezet onderwijs met behulp van de Vragenlijst Interpersoonlijk Leraarsgedrag. In Nederland hebben ruim een half miljoen leerlingen in die periode deze vragenlijst ingevuld en daarmee hun beeld gegeven van de interpersoonlijke stijl van hun docent. Ook in het buitenland wordt de lijst veel gebruikt. Die leerlingenbeelden zijn dan ook niet alleen een uitstekende indicator voor de relatie van de docent met de leerlingen en het karakter van de docent-leerlingen communicatie, maar ze blijken ook samen te hangen met hoeveel leerlingen leren en met hun motivatie. Er is ook onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van interpersoonlijke stijlen van docenten gedurende de loopbaan. Verder zijn strategieën onderzocht die docenten hanteren om leerlingen bij de les te houden en tegelijk de relatie met de leerlingen niet te bederven. Daarbij is onder meer gekeken naar het non-verbale gedrag van leraren.

In deze lezing zal de nadruk liggen op het analyseren van de docent-leerlingencommunicatie in de klas. Hierbij zult u kennismaken met de Vragenlijst Interpersoonlijk Leraarsgedrag. Daarbij wordt aandacht besteed aan het interpreteren van de figuren waarmee die resultaten worden gepresenteerd en het achterliggende Model Interpersoonlijk Leraarsgedrag waarnaar vaak wordt verwezen als “Roos van Leary”.

12.00 uur Wil je of moet je studeren? Kwaliteit van motivatie telt!

Prof. dr. Maarten Vansteenkiste, Vakgroep Ontwikkelings-, Persoonlijkheids- en Sociale Psychologie, Universiteit Gent

Sommige leerlingen zijn heel enthousiast, terwijl andere leerlingen de studiestof maar niets vinden en maar moeilijk bewogen kunnen worden om zich in te spannen voor hun schoolwerk. Hoe kunnen we leerlingen (terug) motiveren voor de school? Hoe krijgen we hen zover dat ze huiswerk en lessen degelijk aanpakken? Wat kan je als leerkracht of als school doen om de kwaliteit van de motivatie te verhogen als leerlingen de stof niet interessant of boeiend vinden? In deze presentatie wordt vanuit wetenschappelijk oogpunt een antwoord geformuleerd op deze vragen. Aangegeven wordt welke verschillende types motivatie er bestaan, welke types een positieve en welke een negatieve impact hebben op het leerproces, en hoe een leerkracht (via zijn/haar lesstijl) en een school (via bepaalde structurele maatregelen) op deze types motivatie kunnen inspelen. Naast het bieden van een aantal concrete oplossingsmogelijkheden wordt vooral een kader aangereikt waarop men later nog een beroep kan doen als men leerlingen heeft die met motivationele problemen te kampen hebben.

12.45 uur Afsluiting ochtendgedeelte en mogelijkheid voor het stellen van vragen, dagvoorzitters

13.00 uur Lunch

14.00 uur Praktijksessie, ronde 1

15.00 uur Pauze

15.30 uur Praktijksessie, ronde 1

16.30 uur Afsluiting en borrel

Praktijksessies

U kunt uit de volgende praktijksessies twee sessies kiezen:

1. Leerling Leerkracht Relatie Vragenlijst: toepassing in diagnostiek en begeleiding

De LLRV is een instrument waarmee de percepties van leerkrachten van hun relaties met individuele leerlingen in kaart worden gebracht. Op deze wijze kunnen relaties worden opgespoord waarbij ondersteuning van belang is. Deze praktijksessie biedt een nadere kennismaking. Na een introductie in meetpretentie, theoretische achtergrond en psychometrische kwaliteit, wordt ingegaan op praktische toepassingen in leerlinggerichte én leerkrachtgerichte diagnostiek en begeleiding.
Dr. Helma Koomen, universitair docent en GZ-psycholoog/Orthopedagoog generalist, Afdeling Pedagogiek, Onderwijskunde en Lerarenopleiding, Universiteit van Amsterdam

2. Werken met Interactiewijzer (effectief omgaan met gedragsproblemen)

Begeleiden van groepen leerlingen en individuele leerlingen is een fascinerende en uitdagende activiteit. Interactiewijzer kan jou helpen om in de alledaagse praktijk oplossingen te vinden die de interactie met de leerlingen sterk kan verbeteren. Het instrument geeft je inzage in jouw kwaliteiten en de oplossingen die voor jou het meest succesvol kunnen zijn.
Drs. Piet Koppejan is werkzaam bij Fontys Opleiding Speciale Onderwijszorg te Tilburg en bij PedaConsult als trainer en opleider Interactiewijzer, en trainer en opleider NLP Practioner.

3. School Video Interactie Begeleiding: interactie in beeld gebracht

In onderwijssituaties is video een effectief en praktisch middel om samen met de leerkracht succesvol contact te analyseren en te benoemen in concreet waarneembaar gedrag. Bij SVIB vormt de leervraag van de leerkracht het uitgangspunt. De videobeelden maken het mogelijk om het gedrag van de leerkracht objectief waar te nemen, te reflecteren op eigen handelen en het effect van zijn/haar handelen op gedrag van de leerling zichtbaar te maken. Tijdens deze praktijksessie wordt aan de hand van videobeelden concreet gemaakt welke elementen deel uitmaken van een succesvolle interactie en waar verandering te bewerkstelligen is. Uitgangspunt is dat goede interactie zorgt voor gevoelens van competentie, verbondenheid en gemotiveerd gedrag, zowel bij leerling als leerkracht.
Drs. Liesbeth Luycx, Orthopedagoog/GZ-psycholoog, klinisch docent Afdeling Pedagogiek, Onderwijskunde en Lerarenopleiding van de Universiteit van Amsterdam

4. Consultatieve leerlingbegeleiding op een handelingsgerichte manier

IB’ers en orthopedagogen geven vaak goed bedoeld en snel adviezen over hoe leerkrachten problemen met zorgkinderen kunnen oplossen. Zij zouden ook samen met leerkrachten naar oplossingen kunnen zoeken. De leerkrachten moeten namelijk eigenaar worden van het probleem en daarmee van de uitvoering van de hulp voor een leerling. Dat is wat Consultatieve Leerlingbegeleiding beoogt. Onder deze consultatieve begeleiding wordt verstaan: de professionalisering van leerkrachten op het gebied van hun handelen rond specifieke onderwijsbehoeften van leerlingen door middel van gesprekken. Door in deze methodiek/gesprekken datgene centraal te stellen wat ook beïnvloedbaar is, wordt naar concrete oplossingen gezocht voor zaken waar leerkrachten in de dagelijkse praktijk tegen aanlopen met een zorgleerling. Om deze oplossingen concreet en haalbaar te maken, draait het er om dat er wordt gekeken naar dit kind, in deze groep, met deze leerkracht en deze ouders. In deze praktijksessie krijgt u naast informatie, de gelegenheid om aan de hand van werkvormen te ervaren welke vaardigheden worden gevraagd bij het goed en handelingsgericht uitvoeren van consultatieve leerlingbegeleiding.
Drs. Mirella van Minderhout NVO-Orthopedagoog-Generalist, Onderwijskundige en Cognitief gedragstherapeut werkzaam bij Onderwijsbegeleidingsdienst Eduniek.

Accreditatie is toegekend door:

• Accreditatiebureau NIP Kinder- en Jeugdpsycholoog (K&J) / NVO Orthopedagoog-Generalist (OG), aantal punten: 0,5 Diagnostiek / 2 Behandeling / 5 Herregistratie
• Kinder en jeugdpsychologen NIP, aantal punten: 0,5 Diagnostiek / 2 Behandeling
• Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen (NVO), aantal punten: 0,5 Diagnostiek / 2 Behandeling

Login