HERHALING Symposium Meertaligheid bij jonge kinderen – last of luxe?

Het symposium is primair bedoeld voor logopedisten, leerkrachten uit de laagste groepen (t/m groep 4) van het (speciaal) basisonderwijs, IB'ers, AB'ers, schoolpsychologen, RT’ers, peuterleid(st)ers, kinderdagverblijfleid(st)ers, orthopedagogen en consultatiebureauartsen. Daarnaast zijn ook andere doelgroepen, zoals beleidsmedewerkers met belangstelling voor deze problematiek, van harte uitgenodigd.

Sylvia Bacchini is docent Nederlands en (mede-)auteur van verschillende publicaties over tweede-taalonderwijs. Op dit moment werkt ze aan een promotie-onderzoek over vergroting van de Nederlandse woordenschat van jonge anderstalige kleuters. Ze is werkzaam als docent Nederlands en Nederlands als tweede taal bij Hogeschool Inholland em de lerarenopleiding Basisonderwijs Haarlem.

Birgit Bakker verzorgt regelmatig trainingen voor ouders bij De Taalstudio. Zij studeerde Interculturele communicatie aan de Universiteit van Tilburg en deed onderzoek naar de informatiebehoefte van laagopgeleide allochtone ouders over meertalige ontwikkeling. Zij was actief betrokken bij de ontwikkeling van het ouderprogramma Talen in Balans.

Mirjam Blumenthal is logopedist en psycholoog. Zij werkt als onderzoeker / ontwikkelaar bij Koninklijke Kentalis, op de afdeling Expertise & Innovatie / PonTeM, waarbij zij projecten rond Culturele en Linguistische Diversiteit aanstuurt.

Kees Broekhof werkt als taalkundige bij Sardes. Hij is als ontwikkelaar en trainer onder andere betrokken bij de landelijke programma’s De Taallijn (voor kinderen van 2-6), Taal 100 (interactief taalonderwijs in groep 3-8) en Praten met Volle Mond (versterking van de mondelinge taal van beroepskrachten-VVE).

Annick De Houwer is hoogleraar Taalverwerving en Vreemdetalenonderwijs aan de Universiteit Erfurt in Duitsland. Zij is tevens directeur van ERBIS, het European Research Network for Bilingual Studies. Zij onderzoekt sinds enkele decennia hoe kleine kinderen twee talen leren en geniet een wereldwijde reputatie voor haar bijdrage tot dit werkveld.

Sofie Jonckheere is pedagoog en antroploog. Zij werkt sinds 2000 op het Regionaal Integratiecentrum Foyer te Brussel. Daar houdt zij zich bezig met verschillende aspecten van meertalig onderwijs, waaronder de ontwikkeling van didactisch materiaal en training voor leerkrachten. Zij is momenteel co-coördinator van ConBat+, een Europees project rond talensensibilisering aan het European Centre for Modern Languages in Graz.

Manuela Julien is naast taaldocent ook logopedist en klinisch linguïst. Al ruim twintig jaar houdt ze zich bezig met taalmoeilijkheden bij meertaligen. Over dat onderwerp geeft ze cursussen en workshops en publiceert zij. Zij is de auteur van het boek 'Taalstoornissen bij meertalige kinderen: Diagnose en behandeling'. Momenteel is zij verbonden aan de Radboud Universiteit waar zij onderzoek doet naar de rol van hulpwerkwoorden in de taalontwikkeling van een- en meertaligen.

Marga van Mil-Leijtens is logopedist en werkzaam als coördinator bij de afdeling logopedie van OnderwijsAdvies in Leiden. Zij komt zeer regelmatig op consultatiebureaus, kinderdagverblijven, peuterspeelzalen en basisscholen, en weet precies wat op de werkvloer speelt rondom het thema meertaligheid. Daarnaast is zij ook beleidsmatig betrokken bij ontwikkelingen in de VVE.

Maaike Verrips is taalwetenschapper en directeur van De Taalstudio in Amsterdam. Zij houdt zich al vele jaren als onderzoeker en consulent bezig met taalontwikkeling bij eentalige en meertalige kinderen en publiceerde diverse boeken over taalontwikkeling. De Taalstudio organiseert trainingen voor ouders en professionals over meertalig opgroeien.

9.30 Ontvangst en registratie

10.00 Inleiding – Tijd voor oplossingen Dr. Maaike Verrips

De meeste Nederlanders hebben dagelijks met meer dan een taal te maken. En het grootste deel van de wereldbevolking is meertalig. In dat licht kan meertaligheid op zich geen probleem zijn. In de Nederlandse jeugdgezondheidszorg en onderwijspraktijk blijkt een meertalige omgeving toch een complicerende factor bij het bieden van de juiste vormen van onderwijs en ondersteuning. Over realisme en idealisme in een meertalige wereld.

10.30 Meertaligheid - The movie Drs. Mirjam Blumenthal

In deze onlangs gemaakte film zien we hoe het er in de communicatie thuis aan toe gaat bij meertalige kinderen met taalproblemen. Er wordt onder andere ingegaan op de vraag óf kinderen met auditieve en/of communicatieve problemen meertalig kunnen opgroeien. En wat vraagt dat van de professional?

11.15 Pauze

11.45 Meertaligheid- feiten en fictie Prof. dr. Annick De Houwer

Hoe verloopt een gezonde meertalige ontwikkeling? Wat zijn de overeenkomsten en verschillen in taalontwikkeling tussen eentalige en meertalige kinderen? Wat is uit wetenschappelijk onderzoek bekend hierover? Professor De Houwer, auteur van verschillende standaardwerken over meertalige kinderen, zet de feiten op een rij en ontmaskert enkele hardnekkige mythes.

12.30 Lunchpauze

13.30 Sessieronde 1: sessie 1 t/m 3

14.30 PAUZE

15.00 Sessieronde 2: sessie 4 t/m 6

16.10 Afsluiting

Tijdens de slotsessie worden ervaringen en hoogtepunten uit de praktijksessies gedeeld. Ook worden de resultaten bekend van een onderzoek dat gedurende de dag zelf onder de deelnemers wordt uitgevoerd.

17.00 Napraten en borrel

Praktijksessies (deelnemers volgen twee sessies)

1: Diagnostiek van taalstoornissen bij meertalige kinderen Drs. Manuela Julien
Het beoordelen of de taalontwikkeling van een meertalig kind goed verloopt of niet, is om verschillende redenen complex. De beperkingen en mogelijkheden van bestaande diagnostische instrumenten worden besproken. Daarnaast worden alternatieve testbenaderingen gepresenteerd, die uitgaan van de meertaligheid van het kind, een gegeven waar klassieke testen onvoldoende rekening mee houden.

2: Nederlands als tweede taal Drs. Sylvia Bacchini
Kinderen leren een taal in de eerste plaats door die taal heel vaak te horen. Daarom hangt er veel af van de kwaliteit van het Nederlandse taalaanbod van leidsters en leerkrachten. Op welke manier kunnen we dit aanbod intensiveren? Welke benadering geeft meer kans op succeservaringen en biedt veiligheid en houvast? Hoe kunnen we de interactie verbeteren met de kinderen die helemaal aan het begin staan van de Nederlandse taalverwerving? In deze sessie komen deze vragen aan bod.

3: Talen in balans - ervaringen uit de praktijk Birgit Bakker MA
Talen in Balans is een programma dat ouders ondersteunt die hun kinderen meertalig willen opvoeden. Deelnemende ouders spreken aan de hand van een informatiemap en videomateriaal met elkaar onder leiding van een gespreksleider. Zij krijgen informatie over taalontwikkeling en meertaligheid, en tips om het beste uit hun eigen meertalige situatie te halen. In deze sessie wordt ingegaan op de opzet van het programma, de ervaringen ermee en de reacties van ouders.

4: Meertaligheid in de voorschoolse periode Marga van Mil-Leijtens 
In de voorschoolse periode komen meertalige kinderen n contact met professionals op consultatiebureaus, peuterspeelzalen en kinderdagverblijven. Op basis van de ervaringen met preventieve logopedie bij de deze doelgroep, komen verschillende aspecten van meertaligheid aan de orde. Hoe verloopt in deze periode de taalontwikkeling van een meertalig kind? Hoe signaleer je meertalige kinderen met een taalprobleem? Wat kunnen logopedisten in deze periode betekenen voor een meertalig kind? Welke informatie is nuttig om te verzamelen bij een intakegesprek en waarom?

5: Talensensibilisering Sofie Jonckheere MA
Integratiecentrum Foyer ontwikkelde een set materialen die handvatten biedt om met meertaligheid en multiculturaliteit in de klas om te gaan. Het doel van Talensensibilisering is niet direct het leren van talen maar wel om op een positieve, speelse en gestructureerde manier in contact te komen met taaldiversiteit. In de sessie worden de materialen en mogelijke werkvormen concreet gepresenteerd.

6: Taalstimulering bij 'absolute beginners' Kees Broekhof 

De ‘gewone’ regels voor taalstimulering gelden niet voor kinderen die nog helemaal geen Nederlands verstaan. In deze sessie leer je een paar handige vuistregels voor het omgaan met deze ‘absolute beginners’. Je leert hoe je ze kunt helpen om in korte tijd een basisbegrip van de taal op te bouwen, waardoor ze zich eerder kunnen redden in de groep. De workshop is geschikt voor onderbouwleerkrachten en pedagogisch medewerkers en voor professionals die scholen, peuterspeelzalen en kinderdagverblijven adviseren op het gebied van taal.

Accreditatie is toegekend door St. ADAP, 5 punten

Aanvragen zijn nog in behandeling bij:

• NIP
• NIP - NVO
• Artsen Maatschappij en Gezondheid (via AbSG)